Osteokondrom,
kemik yüzeyinden çıkan ve hiyalin kıkırdak bir başlıkla örtülü iyi huylu
(benign) kemik tümörüdür. Tüm kemik tümörleri içinde en sık görülen benign
lezyondur; tüm benign kemik tümörlerinin yaklaşık %35'ini oluşturur. Çocukluk
ve ergenlik döneminde sık rastlanmakla birlikte her yaşta görülebilir.
Osteokondrom Nedir?
Osteokondrom
(ekzostoz), büyüme plağından (fizis) köken alır ve uzun kemiklerin metafiz
bölgesinde dışa doğru büyür. Yapısında korteks, spongiöz kemik ve kıkırdak
başlık (kartilaj kep) bulunur. Kıkırdak başlık kalınlığı büyüme döneminde daha
fazla iken erişkinlikte incelir.
Osteokondrom Çeşitleri
Soliter (Tek) Osteokondrom
En sık görülen
formudur. Distal femur, proksimal tibia ve proksimal humerus gibi diz ve omuz
çevresi en sık tutulan bölgelerdir.
Herediter Multipl Ekzostoz (HME / MHE)
Otozomal dominant
kalıtılan genetik bir bozukluktur. EXT1 ve EXT2 genlerindeki mutasyona bağlı
olarak vücudun birden fazla bölgesinde osteokondrom gelişir. HME'de
kondrosarkom dönüşüm riski soliter osteokondrroma kıyasla daha yüksektir
(%5-25).
Osteokondrom Belirtileri
•
Sert, ele gelen kitle — diz
çevresi, omuz veya ayak bileği civarında sık
•
Komşu kas veya tendona
baskıya bağlı ağrı ve krepitasyon
•
Büyüme döneminde komşu
kemik deformitesi (valgus, kısalık)
•
Sinir veya damar baskısına
bağlı uyuşma, dolaşım bozukluğu (nadir)
•
Birçok vakada tamamen
belirti vermez — tesadüfen saptanır
Osteokondrom MRI Görünümü
Osteokondrom
tanısında MRI'nin özellikle kıkırdak başlık değerlendirmesindeki rolü
kritiktir. MRI'da:
•
Kıkırdak başlık kalın
(>2 cm) saptanması malign dönüşüm şüphesi yaratır.
•
T2 sekanslarda hiperintens
kıkırdak yapısı karakteristik görünüm verir.
•
Bursa oluşumu, damar
kompresyonu veya pediküler kırık gibi komplikasyonlar saptanabilir.
Osteokondrom Tedavisi: Ameliyat Gerekir mi?
İzlem
Belirti vermeyen
ve MRI'da kıkırdak başlığı ince olan osteokondrumlar periyodik klinik ve
radyolojik takiple izlenebilir. Büyüme plağı kapandıktan sonra büyüme durması
beklenir.
Cerrahi Eksizyon
Şu durumlarda
cerrahi eksizyon önerilir: Ağrı veya fonksiyonel kısıtlılık; büyüme çağında
komşu kemik deformitesi; MRI'da kıkırdak başlığının >2 cm kalınlaşması
(malignite şüphesi); kozmetik kaygılar.
Sık Sorulan Sorular
Osteokondrom kötü huylu olur mu?
Soliter
osteokondrumda kondrosarkoma dönüşüm riski çok düşüktür (%<1). HME'de bu
risk daha yüksektir. MRI'da kıkırdak başlık takibi bu nedenle önemlidir.
Osteokondrom büyür mü?
Büyüme plağı
açıkken osteokondrom büyüyebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra büyüme durması
beklenir; büyüme plağı kapandıktan sonra ortaya çıkan büyüme
değerlendirilmelidir.
