Enkondrom, kemik
iliği boşluğunda gelişen iyi huylu bir kıkırdak (hiyalin kıkırdak) tümörüdür.
Tüm benign kemik tümörlerinin %10-25'ini oluşturan enkondrom, özellikle el ve
parmak kemiklerinde (falankslar ve metakarpaller) çok sık görülür. Çoğunlukla
belirti vermeden bulunur; patolojik kırık veya görüntüleme sırasında tesadüfen
saptanabilir.
Enkondrom Nedir?
Enkondrom, kemik
korteksini eritmeden kemik içinde büyüyen, lobüler kıkırdak kitleleri içeren
iyi huylu bir tümördür. Kıkırdak matriks içinde kalsifikasyon alanları (halka ve
ark şeklinde) bulunması tanıyı destekler. Uzun kemiklerde metafiz, kısa
kemiklerde ise diyafizde yerleşmeyi tercih eder.
En Sık Görülen Lokalizasyon: Parmak Enkondromu
Enkondromların
yaklaşık %50'si elde, özellikle proksimal ve orta falankslar ile
metakarpallerde gelişir. Parmak enkondromu genellikle patolojik kırık (küçük
bir travmayla oluşan kırık) ile semptomatik hale gelir. X-ray'de kemikte
lobüler, şişirilmiş, kalsifiye kıkırdak görünümü parmak enkondromunu
karakterize eder.
Enkondrom Belirtileri
•
Çoğunlukla tamamen
asemptomatik (belirti vermez)
•
Parmakta şişlik veya ele
gelen ağrısız kitle
•
Patolojik kırık —
enkondromun ilk bulgusu sıkça kırık şeklinde olur
•
Uzun kemik enkondromlarında
derin ağrı (malign dönüşüm şüphesi yaratır)
Enkondrom Tanısı
X-Ray
Kemik içinde
genişleme, incelmiş korteks ve halka/ark şeklinde matriks kalsifikasyonları
görülür. Skallopingin korteks kalınlığının yarısından fazlasını kapsaması
değerlendirme gerektirir.
MRI
Kıkırdak lezyonun
boyutunu, matriks özelliğini ve komşu yumuşak dokulara uzanımını gösterir.
Enkondrom ile düşük dereceli kondrosarkom ayrımında MRI kritik değer taşır.
Enkondrom ile Kondrosarkom Ayırımı
Enkondrom ile
grade 1 kondrosarkom arasındaki ayırım, ortopedik onkolojide en zorlu tanısal
problemlerden biridir. Klinik, radyolojik ve histolojik bulgular birlikte
değerlendirilmelidir. Ağrı varlığı, görüntülemede hızlı büyüme ve belirgin
yumuşak doku uzanımı malignite lehine bulgulardır.
Enkondrom Tedavisi
İzlem
Belirti vermeyen
enkondromlar periyodik radyolojik kontrollerle izlenebilir. 6-12 ayda bir
X-ray, gerektiğinde MRI ile değerlendirme yapılır.
Küretaj ve Kemik Greftleme
Patolojik kırık
gelişmiş, büyüyen veya belirgin şişlik/ağrı yaratan enkondromlarda cerrahi
küretaj (lezyon boşaltma) ve kemik greftleme (otogreft veya sentetik greft)
standart tedavidir.
Sık Sorulan Sorular
Enkondrom kansere dönüşür mü?
Soliter
enkondromda malign dönüşüm riski çok düşüktür (%<1). Ollier hastalığı ve
Maffucci sendromunda (multipl enkondrom) bu risk belirgin biçimde artar (%25-50).
Ortopedik onkoloji takibi bu nedenle önemlidir.
Parmak enkondromu ameliyatı ağrılı mı?
Küretaj ve greftleme prosedürü lokal anestezi altında uygulanabilir ve sonrası dönemde el kullanımı genellikle erken dönemde mümkün hale gelir. Hasta deneyimi ve iyileşme süreci bireysel değerlendirme gerektirir.
