Scalloping (Türkçe karşılığıyla "kabaklaşma" veya "deniz tarağı görünümü"), radyoloji ve ortopedik onkolojide kemiğin iç yüzeyinde (endosteal kortekste) baskı etkisiyle oluşan düzensiz, oyuk görünümlü erozyon alanlarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bu bulgunun varlığı, altta yatan patolojinin değerlendirilmesi ve tedavi planının oluşturulması açısından önemli bir klinik göstergedir.
Endosteal Scalloping Nedir?
Endosteal scalloping, kemik korteksinin iç yüzeyinde tümör veya diğer patolojik süreçlerin oluşturduğu basınca bağlı olarak gelişen erozyon ve incelmedir. Röntgen, BT (Bilgisayarlı Tomografi) ve MR (Manyetik Rezonans) görüntülerinde korteksin iç yüzeyinde dalgalı veya tarak dişine benzer oyuklar şeklinde izlenir.
Scalloping Hangi Hastalıklarda Görülür?
Enkondrom
Kemik iliği içerisinde gelişen bu iyi huylu kıkırdak tümöründe endosteal scalloping sık görülür. Scallopingin korteks kalınlığının yarısından fazlasını etkilemesi (%50 kuralı), malign dönüşüm veya kondrosarkom olasılığı açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Kondrosarkom
Özellikle düşük dereceli (Grade 1) kondrosarkomlarda belirgin endosteal scalloping önemli tanısal bulgulardan biridir. Bu durum bazen enkondrom ile ayrımı zorlaştırabilir. Bu nedenle deneyimli bir ortopedik onkoloji ekibi tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Dev Hücreli Tümör (GCT)
Kemik epifizinde yerleşen ve genişleyici büyüme gösteren dev hücreli tümörlerde kortekste balonlaşma tarzında incelme ve scalloping görülebilir.
Fibroz Displazi
Kemik dokusunun displastik fibröz doku ile yer değiştirdiği bu hastalıkta da iç kortekste scalloping benzeri görünüm oluşabilir.
Diğer Nedenler
- Miyelom ve plazmositom
- Metastatik kemik lezyonları
- Basit kemik kistleri
- Bazı iyi huylu kemik tümörleri
Endosteal Scalloping Derecelendirmesi
Scallopingin derinliği ve yaygınlığı tanısal açıdan önem taşır. Korteks kalınlığının yarısından fazlasını tutan scalloping (ileri dereceli veya evre 3 scalloping), agresif ya da malign lezyon olasılığını artıran bir bulgu olarak kabul edilir.
Bu tür vakalarda ileri görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde biyopsi ile tanının netleştirilmesi önerilir.
Scalloping Tanısında Kullanılan Yöntemler
Direkt Röntgen (X-ray)
İlk değerlendirme yöntemidir. Belirgin kortikal incelme ve scalloping alanlarını gösterebilir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
Kıkırdak matriksini, yumuşak doku uzanımını ve kortikal incelmenin derecesini değerlendirmede en değerli yöntemlerden biridir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Korteks kalınlığının ve kemik yapısının detaylı değerlendirilmesinde tercih edilir.
Biyopsi
Görüntüleme bulgularının kesin tanı koydurmadığı veya agresif özellikler taşıyan lezyonlarda uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Scalloping bulgusu ciddi midir?
Her scalloping bulgusu kötü huylu bir hastalığı göstermez. Küçük ve yüzeysel scalloping alanları iyi huylu lezyonlarda da görülebilir. Ancak derin, yaygın veya ilerleyici scalloping varlığında ortopedik onkoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
Scalloping neden oluşur?
Scalloping, kemik içerisindeki bir lezyonun büyüyerek korteksin iç yüzeyine baskı yapması sonucu gelişir. Lezyonun büyüme hızı, biyolojik davranışı ve kemik içindeki yerleşimi scallopingin derecesini belirleyen temel faktörlerdir.
